PI NETWORK LÀ GÌ? TẠI SAO HỌ CHỌN STELLAR ĐỂ PHÁT TRIỂN

Nhiều người nghi ngờ năng lực của Nicolas cho rằng anh ta không đủ năng lực để xây mạng riêng mà phải ăn bám mạng stellar, nhưng nguyên nhân ở đây thực sự là gì?

Ở năm 2019, nếu Pi Network chọn cách xây dựng mạng riêng thì sẽ tốn rất nhiều thời gian, không kịp hiện thực hóa tầm nhìn của Pi coreteam. Cốt lõi là Nicolas muốn xây dựng một mạng lưới tinh gọn nhẹ dựa trên các node thực thể sống, tức là Nicolas muốn xã hội hóa các mạng lưới kĩ thuật và đưa nó vào đời sống thực.

Anh ta không có nhu cầu tham gia cuộc đua xây dựng các nền tảng phức tạp và ghi danh bằng việc tự code từ đầu một mạng blockchain. Đó là điểm khác biệt trong tư duy của Nicolas. Nên việc anh ta tận dụng nhanh các nền tảng phù hợp với tầm nhìn của anh ta đó là bước đi khôn ngoan. Do có nhiều điểm trùng hợp trong tầm nhìn của Nicolas và team Stellar khiến anh ta quyết định fork ngay mạng này để triển khai.

1. Về mặt kỹ thuật

Stellar sở hữu nền tảng Consensus Protocol (SCP), SCP là cơ chế đồng thuận phi tập trung, dựa trên Federated Byzantine Agreement (FBA), TPS của Stellar giao động từ 1.000-3.000 với mức phí thấp (0,00001 XLM ~ 0,000003 USD/tx). SCP rõ ràng tốc độ nhanh hơn nhiều so với Proof of Work (PoW, Bitcoin TPS 7,5) và Proof of Stake (PoS, Ethereum TPS 30), nó hoàn toàn phù hợp với mục tiêu giao dịch hàng ngày cho hàng trăm triệu người dùng ở quy mô lớn.

Xét về khả năng mở rộng thì SCP dùng “quorum slices” (nhóm node tin cậy), cấu trúc này dễ dàng cho việc thêm node bổ sung như Light node trên smartphone. Nếu Pi coreteam muốn mở rộng mạng lưới, nó rất khác với Bitcoin với mining nặng và Ethereum với phí gas phức tạp.

Vì sao Nicolas không chọn hệ khác ở năm 2019:

Bitcoin: Mining nặng, phí cao, không mở rộng được.

Ethereum: Gas phức tạp, không thân thiện người mới.

Ripple: Các node tập trung vào một số tổ chức lớn (Ripple Labs), không phù hợp với mục đích dân chủ hóa tài chính.

Solana: Thời điểm đó còn quá mới, yêu cầu phần cứng mạnh.

Vậy, về mặt kỹ thuật, hoàn toàn hợp lý khi Pi coreteam chọn Stellar để phát triển.

2. Về mặt liên kết xã hội

Stellar Development Foundation (SDF) được thành lập 2014 bởi Jed McCaleb (co-founder Ripple), SDF là một tổ chức phi lợi nhuận, có mã nguồn mở, họ có hỗ trợ các dự án xã hội. SDF đã hợp tác với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) vào năm 2020 để hỗ trợ các dự án liên quan đến blockchain và tài chính toàn diện. Theo thông báo từ SDF, họ đã làm việc với UNDP để khám phá cách sử dụng blockchain trong việc cung cấp giải pháp tài chính cho các cộng đồng khó khăn, đặc biệt ở các quốc gia đang phát triển. Các nguồn như báo cáo của UNDP và bài viết trên Medium của SDF xác nhận điều này. Hợp tác này tập trung vào việc sử dụng Stellar để hỗ trợ các sáng kiến xã hội, như phát triển danh tính số và chuyển tiền quốc tế.

Sứ mệnh cốt lõi của SDF là thúc đẩy tài chính toàn diện, đặc biệt nhắm đến 1,7 tỷ người không có tài khoản ngân hàng (theo số liệu của World Bank). Stellar được thiết kế để cung cấp các dịch vụ tài chính giá rẻ, dễ tiếp cận, như chuyển tiền xuyên biên giới và vi thanh toán, thông qua phí giao dịch thấp (0,00001 XLM) và tốc độ cao (1.000-3.000 TPS). Điều này được nêu rõ trên trang web của SDF và trong các báo cáo hàng năm của họ. SDF đã làm việc với nhiều tổ chức để hỗ trợ unbanked, như hợp tác với các fintech ở châu Phi và châu Á.

SDF có sứ mệnh rõ ràng là “tài chính cho mọi người”, tập trung vào việc cung cấp dịch vụ tài chính cho dân số unbanked (1,7 tỷ người, theo World Bank). Tầm nhìn của Pi Network là dân chủ hóa tài chính, nhắm đến hàng tỷ người dân trên thế giới, thông qua việc cung cấp một nền tảng tiền số dễ tiếp cận, không cần mining phức tạp, và chạy Light Node trên smartphone. Cả hai đều hướng tới việc giảm rào cản tài chính và công nghệ, đặc biệt cho người dùng không chuyên.

Sự trùng khớp này là lý do chính khiến Stellar trở thành lựa chọn kỹ thuật của Pi Network, vì giao thức Stellar (SCP) hỗ trợ phí thấp, tốc độ cao, và khả năng mở rộng, phù hợp với mục tiêu của Pi Network.

3. Pi Network có thực sự chỉ sao chép lại tất cả từ mạng Stellar không?

Trong SCP gốc của Stellar, quorum slices được cấu hình thủ công bởi các nhà vận hành nút (ở đây thường là tổ chức tài chính hoặc máy chủ mạnh). Do tầm nhìn của Nicolas mong muốn đưa thực thể con người vào mạng lưới thật nên Pi Network muốn thay đổi thuật toán này để tự động tạo quorum slices dựa trên vòng tròn bảo mật, sử dụng dữ liệu từ ứng dụng di động trust graph, vấn đề ở đây có nghĩa là gì?

Pi Network muốn xây dựng một đồ thị tin cậy (trust graph) từ hàng triệu, hàng tỷ người dùng, nơi các cạnh (edges) đại diện cho mối quan hệ tin cậy trong vòng tròn bảo mật. Điều này đòi hỏi phải tích hợp một thuật toán đồ thị graph algorithm vào SCP, như kiểu thuật toán tìm kiếm đường dẫn path-finding hoặc phân tích cụm clustering. SCP của Pi nó còn phải tính toán quorum slices “động” dựa trên trust graph, thay vì cấu hình “tĩnh” như Stellar.

Chỉ riêng cái điều này đã làm tăng độ phức tạp lên rất nhiều lần so với Stellar gốc, vì trust graph thay đổi liên tục khi người dùng thêm/xóa vòng tròn bảo mật, chưa nói tới người dùng càng đông, xử lý trọng số càng khó khăn, nếu mạng Pi Network lên 1-2 tỷ người sẽ thế nào?

Từ lý do buộc phải chuyển bài toán từ tĩnh sang động đó. Mới kéo theo Stellar-core phải được sửa đổi theo để xử lý dữ liệu từ trust graph. Tiếp đến các giao dịch trên Pi được xác minh không chỉ dựa trên chữ ký ECDSA như Stellar, mà nó còn phải dựa trên trạng thái trust graph nữa, nên nó lại dẫn đến bài toán mới là lại phải yêu cầu sửa đổi hàm xác minh giao dịch trong stellar-core.

Việc thòng thêm trust graph nó có ý nghĩa lớn trong việc kháng lượng tử sau này cho dù không phải kháng trực tiếp mà là để giảm thiểu sự tổn thương của toàn mạng khi có tấn công. ECDSA thì lại dựa trên bài toán logarithm rời rạc trên đường cong elliptic, nó an toàn với máy tính cổ điển nhưng lại dễ bị tấn công bởi máy tính lượng tử đủ mạnh sử dụng thuật toán Shor.

Một máy tính lượng tử với cỡ 2 triệu qubit có thể tính toán khóa riêng từ khóa công khai, phá vỡ bảo mật của ví và giao dịch là có thật, nhưng mới đúng 50%. Nếu ECDSA bị phá vỡ, kẻ tấn công có thể giả mạo chữ ký giao dịch, chuyển Pi từ ví của người dùng mà không cần vòng tròn bảo mật.

Tuy nhiên, để thao túng toàn bộ mạng Pi, kẻ tấn công cần kiểm soát một số lượng lớn nút đồng thuận (quorum) trong SCP, không chỉ ở việc phá vỡ ví cá nhân. Nếu ECDSA bị phá vỡ, kẻ tấn công có thể đánh cắp Pi từ các ví riêng lẻ, nhưng nó không thể thao túng toàn bộ các cạnh ledger hoặc tạo giao dịch giả trên toàn hệ thống mạng được, vì trust graph và SCP vẫn yêu cầu sự đồng thuận từ các nút tin cậy.

Mà các nút tin cậy do Nicolas xây lại là quan hệ người thật ngoài xã hội, KYC chặt chẽ thế thì BOT sao giả danh được. Vậy sự thật là Pi đã có sáng tạo khi tạo trust graph so với stellar, lượng tử có thể bắn tỉa các ví riêng lẻ, nhưng nó ko thể bắn sập toàn mạng Pi Network. Đó là giá trị mà Nicolas xây cho mạng Pi khác biệt so với Stellar.